Chất lượng và hiệu suất của dây chuyền sản xuất xi măng chịu ảnh hưởng của hai yếu tố: quy trình sản xuất và thiết bị xi măng. Thiết bị xi măng là toàn bộ thiết bị trong nhà máy, chẳng hạn máy nghiền xi măng, máy đập dùng trong sản xuất xi măng, lò xi măng, silo chứa xi măng và thiết bị gia nhiệt sơ bộ trong dây chuyền xi măng. Bài viết này tập trung phân tích quy trình sản xuất xi măng.
Quy trình sản xuất xi măng là gì? Quy trình sản xuất xi măng, còn gọi là quy trình chế tạo hoặc làm xi măng, trực tiếp quyết định thiết bị trên dây chuyền, mức đầu tư và quy mô sản xuất.
Nhìn chung, quy trình sản xuất xi măng hoàn chỉnh gồm đập đá, nghiền liệu, sản xuất clinker, nghiền xi măng, đóng bao và các công đoạn liên quan.
Quy trình sản xuất xi măng Portland là quy trình tiêu biểu cho các loại xi măng. Đá vôi và đất sét là nguyên liệu chính. Nguyên liệu được đập, định lượng phối trộn và nghiền thành bột liệu. Bột liệu được đưa vào lò xi măng để tạo clinker. Clinker được nghiền cùng một số vật liệu phối trộn tại trạm nghiền để tạo xi măng thành phẩm.
1. Chuẩn bị nguyên liệu xi măng: Đá vôi là nguyên liệu chính để sản xuất xi măng. Phần lớn nhà máy xi măng đặt cạnh mỏ đá để giảm chi phí vận chuyển. Nguyên liệu được khai thác bằng nổ mìn hoặc máy xúc khai thác, sau đó đưa đến máy đập dùng trong sản xuất xi măng để đập hoặc nghiền bằng búa. Nguyên liệu đã đập được lưu kho để tránh phát tán bụi và tác động đến môi trường.


2. Bột liệu: Tại khu vực chuẩn bị bột liệu, nguyên liệu được xử lý bằng máy nghiền liệu để bảo đảm phối trộn đạt chất lượng cao. Máy nghiền bi xi măng và máy nghiền đứng xi măng thường được dùng trong công đoạn này. Bột liệu thành phẩm được chuyển đến máy rải liệu và máy lấy liệu để lưu trữ và tiếp tục trộn. 
3. Sản xuất clinker: Đường kính viên clinker phải nằm trong khoảng 0.32 đến 5.0cm. Hệ thống nhiệt độ cao gồm ba bước: sấy hoặc gia nhiệt sơ bộ, nung phân hủy và kết khối. Nung phân hủy là công đoạn cốt lõi của sản xuất clinker. Bột liệu được cân rồi đưa vào thiết bị gia nhiệt sơ bộ và lò xi măng để tạo clinker. Thiết bị làm nguội kiểu ghi làm nguội clinker. Clinker đã nguội được đưa vào silo chứa xi măng để lưu trữ. Sau khi làm nguội, clinker có thể được vận chuyển trên dây băng tải và có thể thu hồi tới 30% nhiệt lượng của clinker. Không khí làm nguội clinker được cấp vào lò quay, hỗ trợ quá trình đốt nhiên liệu. Sức chứa clinker có thể được xác định theo thị trường. Nhà máy xi măng thường lưu trữ 5-25% sản lượng clinker hằng năm.

4. Nghiền xi măng: Clinker được lấy từ silo clinker và đưa đến phễu cấp liệu, tại đó được trộn với thạch cao và phụ gia trước khi đi vào trạm nghiền xi măng. Trong công đoạn nghiền, clinker được nghiền thành bột mịn cùng các vật liệu khác. Thêm tối đa 5% thạch cao hoặc bổ sung anhydrit để kiểm soát thời gian đông kết của xi măng. Các hợp chất khác cũng được bổ sung, chẳng hạn hợp chất điều chỉnh độ chảy hoặc hàm lượng khí.
5. Đóng bao và xuất xi măng: Xi măng thành phẩm được lưu trong silo chứa xi măng, rồi được đóng bao theo yêu cầu tại trạm đóng bao xi măng. Có thể giao xi măng rời tới khách hàng bằng xe tải hoặc toa xe, hoặc đóng bao và giao bằng xe tải thông thường.

Các phương pháp sản xuất xi măng
Có thể phân loại quy trình sản xuất xi măng theo cách chế biến bột liệu, gồm phương pháp khô (bao gồm phương pháp bán khô) và phương pháp ướt (bao gồm phương pháp bán ướt).
Sản xuất xi măng theo phương pháp khô
Có thể chọn hai phương pháp: sấy và nghiền nguyên liệu xi măng đồng thời, hoặc sấy nguyên liệu trước rồi nghiền thành bột liệu. Bột liệu được đưa vào lò xi măng để nung tạo clinker.
Phương pháp bán khô thuộc nhóm phương pháp khô. Thêm một lượng nước nhất định vào bột liệu để tạo viên, sau đó đưa viên vào lò đứng để sản xuất clinker xi măng.
Ưu điểm chính của sản xuất xi măng theo phương pháp khô là tiêu hao ít nhiệt. Các ưu điểm gồm bột liệu không đồng đều, phát sinh bụi và tiêu thụ nhiều điện.
Sản xuất xi măng theo phương pháp ướt
Nguyên liệu phối theo tỷ lệ được nghiền cùng nước để tạo bùn liệu xi măng, sau đó đưa vào lò theo phương pháp ướt để nung tạo clinker.
Quy trình bán ướt gồm khử nước bùn liệu, tạo khối bột liệu rồi nung trong lò cũng có thể được xếp vào phương pháp ướt. Quy trình sấy và nghiền nguyên liệu đã khử nước rồi đưa vào buồng tiền nung thường được gọi là nghiền ướt, nung khô.
Phương pháp này có ưu điểm là dễ đồng nhất bột liệu, thành phần đồng đều, chất lượng clinker cao và ổn định, tiêu thụ ít điện và ít bụi. Nhược điểm gồm tiêu hao năng lượng cao khi sản xuất clinker và hiệu suất sản xuất thấp. Phương pháp này có xu hướng được thay thế bằng quy trình sản xuất xi măng theo phương pháp khô thế hệ mới.





















